Chleb gryczany – czy jest zdrowy? 0
Chleb gryczany – czy jest zdrowy?

Czym jest gryka? Skąd pochodzi?

Gryka zwyczajna należy do roślin z rodziny rdestowatych. Jest rośliną jednoroczną o bardzo krótkim okresie wegetacji. Występuje w klimacie umiarkowanym, pochodzi ze środkowej i wschodniej Azji. W obecnych czasach najwięcej gryki produkuje się w Rosji i Chinach. Polska znajduje się w czołówce produkcji, jednak na tle innych zbóż nie jest tak znacząca jak chociażby pszenicy czy żyta.

Zastosowanie i wartości odżywcze gryki

Gryka ma wielorakie zastosowanie. Nasiona przerabia się na mąkę i kaszę. Jest cennym źródłem wielu związków biologicznie czynnych oraz substancji odżywczych. Pod względem wartości odżywczej przewyższa bardziej rozpowszechnione zboża, takie jak pszenica i żyto. Zawiera między innymi białka o dobrze zbilansowanym składzie aminokwasowym, polisacharydy, polifenole oraz składniki mineralne.

  • Nasiona gryki wyróżniają się dużą zawartością egzogennych aminokwasów – lizyny i metioniny. Główną frakcję białkową stanowią: albuminy oraz globuliny. Zawierają znikomą ilość prolamin oraz nie zawierają α–gliadyny, dlatego też gryka wykorzystywana jest w dietach bezglutenowych. Zbilansowany skład aminokwasów, sprawia, że gryka ma właściwości obniżające poziom cholesterolu we krwi.
  • Tłuszcze gryki cechują się dosyć długą trwałością na utlenianie, co pozwala na dłuższe przechowywanie ziaren gryki, a także produktów gryczanych. Spośród 80% nienasyconych kwasów tłuszczowych (NKT) ponad 40% stanowią wielonienasycone kwasy tłuszczowe (WNKT).
  • Ziarna gryki są źródłem wielu witamin (głównie z grupy B, witaminy PP i E) oraz składników mineralnych (zwłaszcza potasu, magnezu, żelaza, miedzi, cynku i selenu).
  • Związki bioaktywne i przeciwutleniające – ziarna gryki bogate są w flawonoidy. Wykazują wysoki potencjał antyoksydacyjny, który odgrywa ważną rolę w zapobieganiu powstawania zmian miażdżycowych oraz procesów nowotworzenia. Ponadto zawierają fagopirynę – związek, który wpływa na zwiększenie wrażliwości komórek ustroju na działanie insuliny. Dzięki temu jego spożycie jest zalecane osobom chorującym na insulinooporność, jak również cukrzycę.

Pod jaką postacią możemy spożywać grykę?

Grykę kojarzy nam się głównie z kaszą gryczaną, jednak warto włączyć do swojej diety także mąkę gryczaną, a także płatki i otręby. Mąka świetnie sprawdzi się do przygotowania domowego chleba, a także naleśników.

Chleb gryczany

Chleb gryczany to bez wątpienia jeden ze zdrowszych chlebów za sprawą ziarna gryki, które ma nieocenione wartości odżywcze. Trudno jest kupić w sklepach czy piekarniach dobry i prawdziwy chleb gryczany. W ogóle nie każdy sklep ma go w asortymencie, nie wspominając już o jego jakości. Warto jest więc upiec ten pyszny chleb w domu. Do upieczenia niezbędne będzie przygotowanie zakwasu.

Przepis na zakwas gryczany:

Składniki:

  • 400 g mąki gryczanej pełnoziarnistej (lub mielona kasza niepalona)
  • 400 g gazowanej wody
  • 1 łyżeczka soku z cytryny
  • 1 łyżeczka cukru trzcinowego
  • Ściereczka bawełniana lub gaza
  • Litrowy słoik (wyparzony)

1 dzień:
Do wyparzonego słoika wsyp 100 g mąki, dodaj 100 g wody, cytrynę i cukier. Wymieszaj (wyparzoną) drewnianą łyżką. Przykryj słoik ścierką i nałóż gumkę by ścierka nie spadła.

2 dzień:
Rano ponownie wymieszaj zakwas (wyparzoną) drewnianą łyżką. Przykryj słoik i odstaw. Wieczorem dodaj do zakwasu 100 g mąki i 100 g wody. Ponownie wymieszać.

3 dzień:
Powtórz czynności z dnia 2.

4 dzień:
Powtórz czynności z dnia 2.

5 dzień:
Zakwas jest gotowy.

Przepis na chleb gryczany (bezglutenowy):

  • 500 g mąki gryczanej pełnoziarnistej
  • 120 ml mielonego siemienia lnianego (lub pół na pół siemie i nasiona chia)
  • 60 ml ziaren słonecznika lub pestek dyni
  • 100 - 200 ml zakwasu gryczanego (100 ml jeśli zakwas jest świeży)
  • Ok. 300-400 ml wody do konsystencji
  • 1 łyżka cukru lub syropu klonowego, lub miodu
  • 1 łyżeczka soli
  • olej i mąka do wysypania formy do pieczenia

Przepis na chleb gryczany (forma 23x12 cm):

  1. Zmielić siemie lniane (ewentualnie chia).
  2. W misce wymieszać mąkę gryczaną z chia, siemieniem, nasionami słonecznika, solą, cukrem. Dodać zakwas i wodę. Wymieszać i odczekać 5 minut i sprawdzić konsystencję ciasta. Zazwyczaj staje się bardzo zwarte i trzeba dodać wody. Należy otrzymać konsystencję gęstego ciasta.
  3. Miskę przykryć folią, ponakłuwać w wielu miejscach i zostawić do wyrośnięcia na noc (8-12 godzin) w ciepłym miejscu.
  4. Następnego dnia wysmarować olejem formę, oprószyć mąką i delikatnie bez ugniatania przełożyć ciasto. Wyrównać wierzch.
  5. Wstawić chleb do piekarnika. Włączyć w opcji góra + dół nagrzać do 240 stopni. Po osiągnięciu temperatury zmniejszyć do 170 i piec około 50 minut.
  6. Chleb ostudzić na kratce. Zimny zawinąć w papier do pieczenia, następnie folię aluminiową.

Podsumowując:

  1. Ziarna gryki zawierają wiele cennych substancji: białek (o sporej zawartości aminokwasów egzogennych), tłuszczów (w tym WNKT), witamin, składników mineralnych i substancji aktywnych.
  2. Regularne spożycie gryki może pomóc w zapobieganiu wielu chorobom cywilizacyjnym m.in. nadciśnieniu tętniczemu, zawałom serca, a także chorobom nowotworowym.
  3. Chleb gryczany jest bardziej wartościowy niż pszenny czy żytni. Jest świetnym zamiennikiem tradycyjnego chleba w diecie bezglutenowej, ale także w diecie każdego z nas.
  4. Chleb gryczany jest niestety trudny do zdobycia: nawet dobry sklep czy piekarnia może nie mieć go w swoim asortymencie. Dlatego warto przygotowywać go własnoręcznie w domu.

Komentarze do wpisu (0)

Zapisz się na Nesletter i otrzymuj informację o promocjach, nowościach w ofercie i pysznych przepisach.
Wyrażam zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych do celów marketingowych zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. nr 133, poz. 883) przez F.U. RADMED Radosław Siałkowski
do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Click Shop | Hosting home.pl